Przekazanie mieszkania czy działki najbliższej rodzinie to jedna z najczęstszych czynności w kancelariach notarialnych. Darowizna nieruchomości zawsze wymaga formy aktu notarialnego — umowa spisana odręcznie, choćby przy świadkach, jest po prostu nieważna. Dobrze przygotowana wizyta u notariusza trwa krótko i przebiega bez niespodzianek; kłopoty zaczynają się wtedy, gdy strony przychodzą bez kompletu dokumentów albo bez świadomości skutków, jakie darowizna wywołuje na lata.
Jakie dokumenty trzeba zgromadzić
- Numer księgi wieczystej nieruchomości — notariusz sprawdzi jej treść elektronicznie, ale musi wiedzieć, gdzie patrzeć.
- Podstawa nabycia, czyli dokument, z którego wynika, skąd darczyńca ma nieruchomość: akt notarialny zakupu, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.
- Przy nabyciu w drodze spadku lub wcześniejszej darowizny — zaświadczenie z urzędu skarbowego o rozliczeniu podatku, bez którego notariusz nie może sporządzić aktu.
- Dla gruntów: wypis z rejestru gruntów, a przy odłączaniu działki do nowej księgi także wyrys z mapy ewidencyjnej.
- Zaświadczenie o przeznaczeniu działki w planie miejscowym oraz — w zależności od położenia — o tym, czy nieruchomość nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu lub obszarem rewitalizacji.
- Dowody osobiste stron oraz dane obdarowanego, w tym stan cywilny i informacja o ewentualnej rozdzielności majątkowej.
Lista różni się w zależności od rodzaju nieruchomości — inna będzie przy mieszkaniu spółdzielczym, inna przy zabudowanej działce — dlatego pierwszym krokiem powinien być kontakt z kancelarią i ustalenie kompletu dla konkretnej sprawy.
Jak przebiega podpisanie aktu
Po skompletowaniu dokumentów kancelaria przygotowuje projekt aktu. W umówionym terminie notariusz odczytuje akt na głos, upewnia się, że strony rozumieją jego treść i skutki, po czym wszyscy składają podpisy. Notariusz pobiera należne opłaty i podatki, a następnie sam składa elektroniczny wniosek o wpis nowego właściciela do księgi wieczystej. Obdarowany wychodzi z kancelarii z wypisem aktu i nie musi już nigdzie chodzić — zmiana w księdze nastąpi z urzędu.
Podatek od darowizny — kto nie zapłaci
Darowizna między najbliższymi — małżonkiem, dziećmi, wnukami, rodzicami, rodzeństwem — korzysta z pełnego zwolnienia podatkowego, a przy umowie zawartej w formie aktu notarialnego zgłoszenia do urzędu dokonuje notariusz. Przy dalszym pokrewieństwie i osobach obcych podatek nalicza się według skali zależnej od grupy podatkowej i wartości nieruchomości. Warto to policzyć przed decyzją, bo w niektórych konfiguracjach rodzinnych korzystniejsze okazują się inne rozwiązania, na przykład umowa dożywocia.
Skutki, o których trzeba pamiętać
Darowizna jest co do zasady nieodwołalna — odwołać ją można tylko w razie rażącej niewdzięczności obdarowanego, a to pojęcie sądy interpretują wąsko. Przekazana nieruchomość wchodzi do majątku osobistego obdarowanego, chyba że strony postanowią inaczej. Darowizna bywa też doliczana do spadku przy obliczaniu zachowku, co potrafi zaskoczyć rodzinę po latach. Częstym zabezpieczeniem darczyńcy jest ustanowiona w tym samym akcie służebność mieszkania, dająca prawo dożywotniego zamieszkiwania.
Gdzie załatwić sprawę
Wszystkie opisane czynności — od analizy dokumentów po złożenie wniosku wieczystoksięgowego — przeprowadzi notariusz w Bojanie, który przed wizytą wskaże dokładną listę dokumentów i wyliczy koszty. Pełen zakres czynności notarialnych wraz z danymi kontaktowymi kancelarii można znaleźć na stronie notariusz-chwaszczyno.com. Rozmowa przed podpisaniem aktu nic nie kosztuje, a pozwala uniknąć decyzji, których później nie da się cofnąć.